De Maria Kerk

Over de prehistorische geschiedenis van het dorp is weinig of niets bekend. Mogelijk was de eerste kerk van hout. Ca. 1200 werd vermoedelijk de eerste stenen kerk gebouwd. Hierbij werden bakstenen gebruikt van het formaat 8.5-9 x 15 x 30-31 cm. Dit steenformaat werd gebakken toen men rond het jaar 1200 herondekte dat men van klei stenen kon bakken. Ned.Herv. Kerk te FoudgumVervolgens werden in de 14e en 15e eeuw de stenen steeds kleiner van formaat omdat ze daardoor handzamer werden. Het oudste gedeelte van de toren stamt nog uit de tijd dat de eerste kloostermoppen werden gebakken, maar veel oorspronkelijk metselwerk is er niet bewaard gebleven.
Aan het begin van de vorige eeuw werd melding gemaakt van de bouwvalligheid van de toren, hoewel er in de 18e eeuw herstelwerkzaamheden werden uitgevoerd. In tegenstelling tot de kerk werd een gedeelte van de toren gehandhaafd ondanks de scheefstand naar het westen. Wel moest de toren voor een groot gedeelte opnieuw worden opgemetseld.

 

De klokken

In de toren hangen twee fraaie luidklokken. De oudste dateert uit 1395. Op de rand staat in vroeg-gotische letters geschreven: Anno Dni CCC XCV facta e h capana ..? mar ma xi av (In het jaar onzes Heren 1395 is het gebeurd dat deze toren(klok) werd gemaakt - wees gegroet Maria moeder van Christus). De tweede klok stamt uit 1732. Op deze klok staat het opschrift:"Jan Nicolaas Derck tot Hoorn hergoot mij op de grond en weeg nu na behoren 40 1/2 pond - Ao 1732 - Johannes Leopoldus Emanuel Colerus predikant te Foudgum en Raard - Broer Jans Meinema kerkvoogd te Foudgum - joncker Heszel Douwe Ernst van Aylva grietman over Westdongeradeel mede gecommiteerde in de generatiteitsrekenkamer in 's Hage, curator van de academie te Franeker etc. etc. etc.
Een verdere bezienswaardigheid in de toren is het smeedijzeren uurwerk uit 1640. Her uurwerk werd in 1977 gerestaureerd en geautomatiseerd.

Herbouw

De kerk werd in 1807 of 1808 waarschijnlijk wegens bouwvalligheid geheel afgebroken. Over de bouw van de nieuwe kerk staat boven de noordelijke ingang vermeld: Ao 1808 den 2 May heeft Boukje Gosse de eerste steen gelegt aan dit nieuw kerkgebouw oud 2 jaren en ruim 4 maand - toen waren kerkvoogden Gosse Thomas en F de Ja(ger). De eerste steen werd dus gelegd door de dochter van de kerkvoogd.
De kerk werd herbouwd in de zo geheten Empirestijl. De kerk heeft aan de oostzijde een driezijdige beeindiging, geheel naar de traditie van die tijd. Opvallend is dat bij de herbouw vrijwel geen materialen van de afgebroken kerk werden toegepast. Zelfs voor de kapconstructie werd geen gebruik
Eerste steen boven deurgemaakt van oud kaphout. Ook werd alle meubilair vernieud. Slechts de 17e eeuwse kansel bleef bewaard. Het enige wat nog herinnert aan de vroegere kerk is de aansluiting van deze kerk op de toren. Deze aansluiting wordt zichtbaar als men vanaf de orgelgaanderij de kap wil inspecteren.
In 1873 werd de kerk gerepareerd. Onder andere werden de vermoedelijk houten ramen vervangen door gietijzeren exemplaren.

Het orgel

In 1924 werd een 18e eeuws kabinetorgel aangekocht van de vrij evangelische gemeente te Leeuwarden. Het orgel heeft slechts een klavier en geen voetpedaal.
De kerk is eigendom van de plaatselijk hervormde kerk. De toren behoort toe aan de burgelijke gemeente Dongeradeel.
Een van bekendste predikanten die de hervormde gemeente van Foudgum heeft gediend is
ds. F. Haverschmidt (1835 - 1894). Onder het pseudoniem van Piet Paaltjens schreef hij gedichten. Hij kwam in 1894 door zelfdoding om het leven. Op deze website vindt u meer informatie over Haverschmidt.

Gebruik

De Nederlands Hervormde kerk in Foudgum werd tot december 2007 nog steeds 1 a 2 keer per maand gebruikt voor de eredienst van de PKN gemeente Foudgum, Raard en Bornwird. Veel leden van deze gemeente hebben echter problemen met de toegankelijkheid van het kerkgebouw, stijl toegangspad en trapje) waardoor niet iedereen meer op eigen kracht in de kerk kan komen. Daardoor vinden steeds meer (bijzondere) diensten plaats  in Gereformeerde kerk in Raard. Ook het ontbreken van  ruimte voor kinderoppas en kindernevendient en het ontbreken van een toilet is hier debet aan. Per 1 mei 2007 is het eigendom van het kerkgebouw door de kerkelijke gemeente overgedragen aan de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Het kostersechtpaar Zuidema heeft vanaf augustus 1982 tot mei 2007 (bijna 25 jaar) er keer op keer voor gezorgd dat alles er altijd weer keurig uitzag. (zie artikel Friesch Dagblad 2002). In het voorjaar van 2007 is de kosterswoning verkocht en de kosteres per 30 april 2007 ontslagen. Het aan de kosterswoning aangebouwde 'lokaaltje', dat in de jaren van F. HaverSchmidt dienst deed als schoollokaal en later dienst deed als vergaderruimte is eveneens verkocht. Vanuit het dorp zijn tegen de verkoop van het 'lokaaltje' verschillende bezwaren geuit. Het College van Kerkrentmeesters van de kerkelijke gemeente heeft steeds aangegeven hier niet gevoelige voor te zijn. In 2004 is door de dorpsbewoners dit 'lokaaltje' opgeknapt en ingericht als informatiecentrum ter ere van F.HaverSchmidt. De vitrinekasten e.d. zullen worden opgeslagen en uiteindelijk een plek vinden in de kerk. Het College van Kerkrentmeesters van de kerkelijke gemeente Foudgum, Raard en Bornwird hebben afspraken gemaakt met de stichting Alde Fryske Tsjerken dat direct na de overdracht op 1 mei 2007 begonnen wordt met het opknappen van het interieur van de kerk en het realiseren van een vergaderruimte, toilet en keukenblokje in het kerkgebouw zodat uiterlijk 1 januari 2008 Foudgum weer kan beschikken over een volwaardig (kerk)gebouw. Dit kon echter niet tijdig kan worden gerealiseerd. Maar door een grote inspanning van de leden van de Plaatselijke Commissie en de Stichting AFT is in juli 2008 de Mariakerk weer in gebruik genomen en hebben ook de vitrinekasten uit het voormalige lokaaltje een plek gevonden in de Mariakerk.

Naast de eredienst wordt het kerkje gebruikt voor begrafenis- en trouwdiensten. Iedereen kan tegen vergoeding van de onkosten gebruik maken van het romantische kerkje. U dient hiervoor contact op te nemen met de Plaatselijke Commissie die het beheer en verhuur van het kerkgebouw verzorgt. Kijk voor meer informatie op de website van de plaatselijke commissie|: www.mariakerkfoudgum.nl  In 2004 is het toegangspad naar de kerk helemaal opnieuw onderhanden genomen. Voor een overzicht van de predikanten vanaf 1567 klik hier.

Foto's (letterlijk) uit de oude doos (KLIK HIER)

Terug naar het begin

 

 

Vanuit de toren van de kerk (kosterswoning-lokaaltje)